Filmekimi’nden Tadımlık: Mutlu Lazarro

Anlatılacak tüm hikâyeleri anlattık mı? Her sene dünya çapında kaç kitabın basıldığına, kaç filmin çekildiğine bakarsak, hayır. Ancak bu eserleri biraz yakından incelediğimizde karşımıza eski, bilindik efsanelerin, halk masallarının, hatta klasiklerin yeni versiyonları çıkıyor. Örneğin dünyanın en önemli edebi eserlerinden biri olan James Joyce’un Ulysses’i Yunan mitolojisi Odise’yi baştan anlatıyor. Günümüzün öncü yazarlarından Margaret Atwood’un Cadı Kazanı ise Shakespeare’in Fırtınası’nı baştan yazıyor. Peki, geçmiş hikâyelerin yeniden yaratılıyor olmaları anlatacak yeni öykülerimizin olmadığı anlamına mı geliyor? Hayır. Bir hikâyenin aktarmaya çalıştığı mesaj, nasıl anlatıldığına, üslubuna göre değişir ve ortaya eskinin üstüne kurgulanmış yepyeni bir eser çıkar. Bunun kanıtını görmek için geçmişi kurcalamamıza gerek yok. Tek yapmamız gereken Filmekimi’nde gösterilen Mutlu Lazarro‘yu izlemek.

Mutlu Lazarro – Orijinal Poster

Sömürü Kültürü

Alice Rohrwacher’in yazıp yönettiği Mutlu Lazarro “iyi bir insanın” hikâyesi. Lazarro toplumdan kopuk bir köy evinde ailesiyle birlikte yaşayan saf bir genç. Aile dış dünyadan tamamen kopuk ve eğitimsiz olduğundan markiliğin ve serfliğin hâlâ geçerli bir sistem olduğuna inandırılmış. Dolayısıyla aile üyeleri tüm hayatlarını Markilerine hizmet etmeye vakfetmekte. Markinin genç oğlu, Tancredi, onların nasıl sömürüldüğünü görebilen ve bundan büyük rahatsızlık duyan tek kişi. Tabii, annesi böyle bir rahatsızlık duymasını yersiz buluıyor.“Şu genç çocuğu görüyor musun?” diye soruyor Lazarro’yu göstererek. “Ben onları nasıl sömürüyorsam, onlar da bu zavallıyı öyle sömürüyorlar. Hayat böyle bir şey.”

Marki’nin kurduğu kölelik sistemi ne kadar korkunç olursa olsun, ailenin Lazarro’yu sömürdüğü filmin neredeyse ilk karesinden belli. Zira aile Lazarro’yu, kendileri nasıl kullanılıyorlarsa, öyle kullanıyor. Öyle ki Lazarro’ya hastalandığında verilebilecek bir yatak dahi olmuyor. Bunu gören Tancredi evden kaçıp Lazarro’yu onu saklamaya ikna ediyor. İkili tuhaf bir arkadaşlık kuruyorlar ve Lazarro, Tancredi’yi bir nevi kardeşi olarak görmeye başlıyor. Kaçırılmış numarası yapan Tancredi annesine bir fidye mektubu yazıyor. Annesi bu mektubu dikkate almasa da Tancredi’yi bulmak için sonunda polis çağrılıyor. Böylece Marki’nin dolandırıcılığı su yüzüne çıkıyor. Polis, Lazarro’nun ailesini şehre götürmeye karar veriyor. Ancak hastalanan Lazarro ateşli bir halde Tancredi’yi bulmaya gidiyor ve bir uçurumdan düşerek ölüyor…derken bir kurdun yanına gelmesiyle tekrar diriliyor.

Mutlu Lazarro ve Kurt

Lazarro’nun ölüm ve diriliş sahnesinde akrabalarından biri oğluna bir azizle, kurdun hikâyesini anlatıyor. Hikâyeye göre bir zamanlar aç mı aç bir kurt varmış. Kurt bir köyün kümeslerine musallat olmuş. Onu bir türlü yakalayamayan köylüler en sonunda hayvanlarla konuşabilen bir azizi çağırmaya karar vermişler. Aziz kurdu günlerce aramış. En sonunda yorgunluktan ve açlıktan bitap düşmüş. Kurt onu açlıktan yerde kıvranırken bulmuş. Ancak gelip azizi kokladığında onu bir türlü yiyememiş. Zira karşısındakinin halinden anlayan, gerçekten iyi bir insan olduğunu kavramış. Kurt ile aziz köye birlikte dönmüşler ve köyde barış sağlanmış.

Aziz Francis ve Kurt

Bu hikâye anlatılırken bir kurdun, Lazarro’yu hayata döndürüşünün gösterilmesi çok manidar. Özellikle de filmde kurt motifinin devamlı kullanıldığı düşünülünce. Örneğin filmin başında Lazarro akşam kümesin başında, tavukları kurtlardan korumak için nöbet bekler Geceleri bölgede devamlı kurt ulumaları duyulur. Lazarro ile Tancredi bir sabah kurt ulumalarını taklit ederek bu vahşi hayvanlarla bir açıdan özdeşleşirler. Azizin hikâyesinin Lazarro’nun yaşam-ölüm anında anlatılması, tüm bunların ışığında, aziz ile Lazarro arasında inkâr edilemez bir bağ kuruyor. Bu bağ da hikâyenin film için uydurulmuş olmaması, daha ziyade Hristiyan mitolojisinde bilinen bir öykü olması sayesinde kuvvetleniyor.

Filmde atıfta bulunulan bu kurt hikâyesi aslında Aziz Francis ve kurt adlı bilindik bir öykü. Öykü aynı filmde anlatıldığı gibi başlar. Ancak asıl versiyonunda kurdun yalnızca tavuk öldürmekle kalmaz. Aynı zamanda çeşitli inşaları da öldürür. Kurt ile Aziz Francis tanıştıklarında, aziz, kurtun yaptıklarına pişman olduğunu görür. İkili kasabaya birlikte dönerler. Francis kurdun durumunu halka açıklar ve onun affedilmesini ister. Köy halkı ne yapacaklarını uzunca tartışır. Sonunda köyde ilk öldürülen adamın eşi, kurda bir tabak yemek verir. Böylece köy halkı, kurdu bağışlar. Hikâye karşımızdaki insanların neleri, neden yaptıklarını anlamanın ve onları affedebilmenin önemini vurgular.

Hikâyenin Mutlu Lazarro’da anlatılan kısmı yalnızca azizin iyi bir insan oluşunu, iyi bir insana zarar gelmeyeceğini vurgular. Yani eski bir hikâyenin eksik ve biraz değiştirilmiş versiyonudur. Lazarro’nun ölümü ve bir kurdun huzurunda tekrar dirilişi de Lazarro’yu, Aziz Francis’le ilişkilendirir. Belki de Lazarro yalnızca iyi bir insan değildir. Davranışlarından da görülebileceği gibi aziz olabilecek kadar saf, temiz bir insandır.

Lazarro’nun İkinci Hayatı

Filmin geri kalanı Lazarro’nu şehre gidişini, orada ailesini ve Tancredi’yi tekrar buluşunu anlatır. Ailesi de Tancredi de sözde “kurtarılmış” olmalarına karşın eskisinden beter durumdadırlar. Zira önceleri çektikleri işkencenin farkında değilken artık bu farkındalığı kazanmışlardır. Tabii, bu onları kötü şeyler yapmaktan ve yeniden kavuştukları Lazarro’yu kullanmaktan alıkoymaz. Hatta Lazarro’yu bir dolandırıcılığa bile alet ederler. Lakin Lazarro o kadar saftır ki neler olduğunu iş işten geçinceye dek anlamaz.

Lazarro (Adriano Tardiolo) ve Antonia (Alba Rohrwacher)

Lazarro gördüğü muameleye karşın etrafındakilere daima yardım etmek için çırpınıp durur. Tancredi’nin zor zamanlar geçirdiğini, bankanın malına mülküne el koyduğunu öğrenince de ona yardım etmek için bankaya gider. Bankada bir yanlış anlaşılma sonucunda onun banka soyguncusu olduğu sanılır. Silahlı olmadığını keşfedilince etrafındaki insanların korkuları bir anda öfkeye dönüşür. Hep birden Lazarro’nun üstüne çullanırlar. Polis onları, Lazarro’nun üstünden çekmeyi başardığında iş işten geçmiştir. Kanlar içinde yatan Lazarro ölmüştür. Aslında belki “bedenen” ölmüştür, demek daha doğru olur. Çünkü ruhen ölüp ölmediği tartışılır. Lazarro ölmeden önce onu dirilten kurdu yanı başında görür. Son nefesini verince kurt bankadan çıkar ve gayet mutlu mesut, kuyruğunu sallaya sallaya uzaklaşır, ormana geri döner.

Bir Hikâyeyi Yeniden Kurgulamak

Bu durumda Lazarro kurt mudur, aziz midir? Yoksa ikisi birden midir? Gerçekten ölmüş müdür yoksa fiziksel ölümün ötesinde bir yaşamı mı vardır? Bu sorular filmden çıkan izleyicinin aklını kurcalar durur. Ancak kesin olan bir şey vardır ki o da Mutlu Lazarro’nun, Aziz Francis ve Kurt hikâyesinin yeni bir anlatımı olduğudur. Ancak orijinal hikâyeye ne kadar benzerse benzesin ondan aslında çok farklıdır. Zira orijinaldeki gibi affetmenin, karşımızdakileri anlamanın önemini vurgulamaz. Daha ziyade insanların anlamaktan ve affetmekten ne kadar uzak olduklarını, onların şiddet dolu doğalarını ortaya koyar. Bankadaki insanların hiçbiri belkide gerçekte kötü bireyler değildirler. Ancak bu bir anlık öfkeye kendilerini amansızca kaptırarak birini öldürdükleri gerçeğini değiştirmez.

Mutlu Lazzaro her ne kadar eski bir öykünün yeni bir anlatımı olsa da yapısı gereği çıkış noktası olarak kullandığı orijinalinden çok ama çok farklıdır. Bu sebeple yeniden anlatılan hikâyelerin aslında birer tekrar olmadıklarının en güzel göstergesi olabilir. Zira hepimiz farklı insanlar olduğumuza göre anlatıcı ve anlatı yöntemi değiştikçe hikâyeler de değişecek, evrim geçireceklerdir.

 

*14 Ekim’de son bulan Filmekimi hakkında daha fazla bilgi buradan edinebilirsiniz.

*Hikâyeler evrim geçirmesine geçireceklerdir, dedik. Peki insalar nasıl evrim geçiriyorlar? Bunu merak ediyorsanız İnsanın Kurgusu yazımıza bakabilirsiniz!

  • Yazımızı beğendiniz mi? Bize bir yorum bırakın! Instagram ve Twitter‘dan Hokkadan’ı takip etmeyi unutmayın 🙂
More from Zeynep Sen

Neşe Türkeş: Çocuklar İçin Müzikli Masallar

Neşe Türkeş çocuklara müzik kültürü, tarihi ve insan hakları gibi konuları öğreten...
Read More

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir